cardio_visie
2024
KRIMPEN AAN DEN IJSSEL — Op uitnodiging van beleidsadviseur Ellen Jacobs (Cultuur, Taal en Evenementen) werkte ik in 2024 aan een onderzoek naar het uitblijven van een bruisend "Hart van Krimpen". In dialoog met betrokkenen ontwikkelde ik het plan: 'de voorstelling'. Daarna keek ik naar realisatiemogelijkheden. Dit leidde uiteindelijk eind 2025 tot de presentatie van het denkbeeldige 'Lotte Stam-Beeseplein'.
CARDIO_VISIE — is de titel van mijn eerste onderzoek. Deze gemeente maakt sinds 2006 plannen om de dorpskern een ‘levendig’ karakter te geven. Er ligt een centrumvisieplan (2022) en er worden stappen ondernomen om dit verder uit te werken. Er zijn verschillende partijen betrokken bij dit vraagstuk en de belangen lopen uiteen.
De gemeente is sinds de jaren 80 geen eigenaar van de dorpsstraat. Het viel me op dat het voor inwoners onduidelijk is hoe de gesprekken verlopen met vastgoedeigenaren en aandeelhouders. Omdat resultaten uitblijven werkt dat nadelig voor de geloofwaardigheid van de gemeente. In mijn onderzoek stelde ik de vraag centraal wat een "Hart van Krimpen" precies is of kan zijn. Het was mijn doel om te zoeken naar nieuwe perspectieven.
Met veel mensen heb ik kunnen spreken. Iedereen die daar de tijd voor heeft genomen wil ik bedanken. Daarbij ging mijn aandacht uit naar alles wat van betekenis kan zijn voor het bruisende "Hart van Krimpen". Door het lokale DNA te onderzoeken probeerde ik de situatie te begrijpen.
Het viel me bijvoorbeeld op dat bij de ontwikkeling van het dorp weinig aandacht is geweest voor essentiële historische plaatsen. Denk bijvoorbeeld aan de veerdam waar eens het overzetveer van Capelle naar Krimpen voer. Dit was de toegangspoort van Krimpen. De Hollandsche IJsselkering en de Algerabrug zijn dat nooit geworden. Ook wel de brug der zuchten genoemd. Hier liggen kansen voor het culturele "Hart" van Krimpen.
Krimpen lijkt in haar ambities verscheurd tussen dorp en stad. Het dorpsnarratief biedt geen oplossingen voor randstedelijke problemen. De provinciale weg N210 trekt nu letterlijk een streep door het oude en nieuwe deel. Dat pakt nadelig uit voor de beleving van de gehele woonplaats. Bereikbaarheid wordt een steeds groter probleem.
Met enige verbazing heb ik gekeken hoe de ontwikkeling van het oude hart van Krimpen (ook wel T'Enge genoemd) stopte, toen alle aandacht in 1960 uitging naar het nieuwe winkelcentrum. Het is belangrijk om in kaart te brengen welke hisorische ankers er nog over zijn. Deze kunnen bij een groeiende woongemeenschap de culturele eigenheid borgen. De maanvormige oorsprong van het lintdorp langs de dijk verdient meer aandacht. Het potentiele hart waart ook vandaag nog in T'Enge — in de volksmond het (verdwenen) 'Hart van Krimpen'.
De geschiedenis wordt nu selectief verteld, terwijl het hele verhaal wijsheden kent die ook vandaag van belang zijn. Bijvoorbeeld, als we het over de eerste fiets van de steenplaatsdirecteur hebben, dan is dat ook een kans om over de vrouwen en kinderen te praten die daar vaak in erbarmelijke omstandigheden moesten werken. Het is belangrijk om alle mensen die Krimpen hebben gemaakt een plaatsje te geven in het narratief. Nu valt het op dat straten enkel naar vorsten, burgemeesters en mannelijke politici of kunstenaars zijn genoemd. Vrouwen ontbreken in het straatbeeld.
Als Krimpen aan den IJssel een arbeidersdorp is, waarom is het beeld van de arbeider dan van zijn sokkel gehaald en staat het wat verlegen langs de weg bij het industrieterrein en niet midden op het Raadhuisplein?
Bepaalde beslissingen in de stenen omgeving hebben littekenweefsel gemaakt. Een litteken zelf geeft misschien geen klachten maar vermindert wel de doorbloeding. Beeldend gesproken moeten we er voor zorgen dat een nieuw "hart" ook wordt geaccepteerd door het "lichaam" en niet wordt afgestoten. De gemiddelde levensverwachting na een hartransplantatie is ongeveer 15 jaar. Het doet mij denken aan het eens prijswinnende winkelcentrum en de "hartpatient" van vandaag. Wat betekent dit voor de te nemen beslissingen? In hoeverre kijken we naar het "lichaam" als een samenhangend geheel, zodat een succesvolle harttransplantatie kans van slagen heeft?
Het woord gemeente is afkomstig van de middeleeuwse meent of gemene gronden. Het gemeenschappelijk gebruik van de meenten vereiste een vorm van collectief bestuur. Het hart van Krimpen bestaat nu uit de semi-publiekeruimte van winkelcentrum De Crimpenhof. Het afsluiten van deze ruimte aan het eind van de dag (met ijzeren rolluiken) werkt nadelig voor de beleving van het dorpshart. Dit zorgt voor een hartinfarct of angina pectoris. Op de gemene grond die nog over is parkeren we de auto. Het is geen prettige verblijfsruimte.
DE VOORSTELLING — Bij Krimpenaren proef ik enige aarzeling als ik het woord gemeente laat vallen. Daarom ontwikkelde ik een voorstel voor een "culturele bouwplaats" met de titel: 'de voorstelling'. Het maakt van de centrumsituatie letterlijk het decor van een voorstelling. Cultuur is een collectief vormgevingsproces dat steeds opnieuw de ruimte vraagt om te leren en te veranderen. Het is een deur naar de mogelijke verbeelding van de toekomst.
Lees ook de teksten: Zoeken naar een 'Hart van Krimpen' (2026) en Een leven in dienst van Ruimtes voor het één en het ander – Lotte Stam-Beese (2026)
Cardio_visie was onderdeel van het innovatielab 'Gezocht: Talentvolle Gemeenten' met als doel om het draagvlak bij gemeenten te vergroten om samen met creatieve en culturele makers te werken aan actuele opgaven.
Een 'culturele bouwplaats' als 'de voorstelling' realiseren is afhankelijk van mensen die daar samen de schouders onder willen zetten.
Met vriendelijke groet, Edwin Stolk.
cardio_visie in de media: BK Informatie, Platfom 31, Binnenlands Bestuur
cardio_visie volgt het concept achter: #theorganisation
cardio_visie wordt mogelijk gemaakt door: innovatielabs - het programma Innovatielabs geeft een impuls aan nieuwe veerkracht in de culturele en creatieve sector. Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, namens alle rijkscultuurfondsen, en CLICKNL voeren het programma uit in opdracht van het ministerie van OCW. Dit project is gecofinancierd door de gemeente Krimpen aan den IJssel.
Fotografie: Hristina Tasheva, online materiaal
Wanneer u op de hoogte wilt blijven van mijn activiteiten kunt u zich hier inschrijven voor mijn nieuwsbrief.
fotos | videos | pers | innovatielabs | talentvolle g.
