The Wardship
of Others
2021
DEVENTER — 'The Wardship of Others' (= 'De Zorg voor Anderen') werd ontwikkeld naar aanleiding van de open call 'Tegenbeeld' van Kunstenlab in Deventer.
Overal ter wereld wordt er gezocht naar manieren om met beladen standbeelden om te gaan. Het beeld van President Steyn bij het station van Deventer raakte in opspraak. Kunstenlab nodigde kunstenaars uit om een idee-schets te maken voor een 'Tegenbeeld'. Een selectiecommissie heeft drie voorstellen gekozen uit 60 inzendingen. Mijn voorstel was een van de drie plannen die mocht worden uitgewerkt tot een volwaardig concept. Toen de selectiecommissie daarna afweek van de overeengekomen procedure veranderde de context voor het kunstwerk. Daarna heb ik in goed overleg mijn plan teruggetrokken. [Lees hier mijn verklaring.]
Het plaatsen van het stenen beeld van President Steyn in 1922 namens ‘het zich met de Afrikaners stamverwant voelende Nederlandse volk’ is in mijn ogen een bevestiging van machtsverhoudingen. Het Nederlandse volk wordt als een statisch en onveranderlijk ‘object’ in de tijd voorgesteld. Zo ook de waardering voor zijn handelen op deze prominente plek in de stad.
THE WARDSHIP OF OTHERS — was bedoeld als een ritueel met natte rivierklei uit de IJssel. Het wilde de 'onzichtbare ander' in een zorgvuldig proces centraal stellen. Door de klei samen nat te houden was de vorm aan te passen. Dit kwetsbare beeld was niet bedoeld voor de eeuwigheid maar stelde onze aanwezigheid in het nu centraal.
Onderdeel van dit artistieke proces waren sociale ontmoetingen, filmvertoningen, presentaties en debat. Het doel was om op andere manieren na te denken over wat kunst in de publieke ruimte kan betekenen. Het idee van een 'kunstobject' als bevroren in de tijd wilde ik daarbij loslaten.
KROTOA — Als ‘tegenbeeld’ (een woord dat ik liever niet gebruik) wilde ik achter het monument van President Steyn een buste plaatsen van de Khoikhoi-vrouw Krotoa. Zij bemiddelde tussen de overheersende Nederlandse ander die ongevraagd voet zette op het land van het onderdrukte Khoikhoi-volk waartoe zij behoorde. Toen zij 10 tot 11 jaar oud was werd zij meegenomen door de Nederlander Jan van Riebeeck.
Dit gebeurde toen hij in 1652 arriveerde met zijn VOC schip aan de Kaap de Goede Hoop. Krotoa werd de knecht van zijn echtgenote, Maria de la Quellerie. Zij leerde bij hen de Nederlandse en Portugese taal en bekeerde zich in 1662 als eerste Khoikhoi tot de Nederduits Gereformeerde Kerk met als doopnaam Eva. Tijdens de conflicten tussen de Nederlanders en de Khoikhoi had ze de moeilijke taak van diplomaat.
Op 2 juni 1664 trouwde ze met de Deense chirurgijn Peter Havgard, die de Nederlandse naam Pieter van Meerhof aannam. Van Meerhof kwam tijdens een (slaven) expeditie naar Madagaskar bij een gevecht om het leven. Hierna raakte Eva verslaafd aan de drank en wendde zich tot prostitutie. Hierdoor verloor ze het respect van de kolonisten. Ze probeerde te vluchten maar werd door de Nederlanders gevangengenomen. In maart 1669 werd ze opgesloten op Robbeneiland, waar ze vijf jaar later stierf.
Met een zorgvuldig ritueel wilde ik de onzichtbare ander centraal stellen — te beginnen bij Krotoa. Pas in 2016 kreeg zij een 'monument' in Zuid Afrika in de vorm van een bankje. In Nederland ontbreekt haar verhaal compleet. Ik stelde voor om haar portret in natte rivierklei nabij het onveranderlijke stenen monument van Steyn te verzorgen. Deze materiaalkeuze staat in dienst van de vraag hoe onze geschiedenis wordt gevormd, verbeeld en verteld. Doordat de beschouwer zelf zijn of haar vingers in de natte klei zou kunnen drukken wees dit beeld van Krotoa op ieders verantwoordelijkheid bij dit proces.
Met dit procesmatige kunstwerk wilde ik een deur openen voor nieuwe vormen van (tijdelijke) verering en/of publieke betekenisgeving. Mijn voorstel ging bewust niet over President Steyn, maar het idee verhield zich wel tot het monument. Daarmee week mijn voorstel af van de andere twee voorstellen. Het tijdelijk plaatsen van de drie verschillende kunstwerken in een 'Tegenbeeld' serie (in de publieke ruimte), zoals Kunstenlab uiteindelijk voorstelde, is naar mijn mening niet zonder consequenties voor de perceptie van de individuele werken. Daarom heb ik in goed overleg helaas mijn voorstel teruggetrokken.
Hartelijke groet, Edwin Stolk.
Van 29 mei t/m 20 juni werden de uitgewerkte schetsvoorstellen van Lawil Kamara, Jeroen Diepenmaat en Edwin Stolk gepresenteerd in de bilbliotheek van Deventer.
Kunstenaars Jeroen Diepenmaat, Lawil Karama en Edwin Stolk gingen op 11 maart in gesprek over hun voorstellen onder leiding van Mieke Conijn (directeur Kunstenlab). Het gesprek terugkijken kan hier: 'Gesprek Tegenbeeld'.
'The Wardship of Others' kwam onder de aandacht bij: Deventer Post
'The Wardship of Others' kwam onder de aandacht bij: Buitenkunst in Deventer
'The Wardship of Others' volgde het concept achter #theorganisation waarbij we kennis en middelen beschikbaar proberen te maken voor alternatieve perspectieven in dienst van de samenleving als geheel. Tips of suggesties? info[at]edwinstolk.nl
Wanneer u op de hoogte wilt blijven van mijn activiteiten vindt u hier mijn nieuwsbrief.
fotos | video | kunstenlab | persbericht
